Shtetet e Bashkuara dhe Irani kanë nënshkruar një marrëveshje për zgjatjen e armëpushimit mes dy vendeve, e cila tashmë ka hyrë në fuqi, sipas një zyrtari të Shtëpisë së Bardhë. Presidenti amerikan Donald Trump firmosi zyrtarisht dokumentin gjatë pjesëmarrjes së tij në samitin e G7 në Evian-les-Bains, Francë.
Marrëveshja, e njohur si Memorandum Mirëkuptimi dhe e përbërë nga 14 pika, synon t’i japë fund përshkallëzimit të konfliktit dhe të hapë rrugën për negociata të mëtejshme mes palëve gjatë 60 ditëve të ardhshme. Një nga pikat kryesore të saj është rihapja e Ngushticës së Hormuzit për trafikun tregtar ndërkombëtar.
Dokumenti parashikon gjithashtu që Irani të mos zhvillojë kurrë armë bërthamore dhe të bashkëpunojë me mbikëqyrjen ndërkombëtare për çështjet bërthamore. Në të njëjtën kohë, marrëveshja përfshin një fond prej 300 miliardë dollarësh për rindërtimin dhe zhvillimin ekonomik të Iranit, megjithëse administrata amerikane ka theksuar se SHBA-ja nuk është e detyruar të financojë drejtpërdrejt këtë fond.
Dokumenti i marrëveshjes sipas pikave:
Pika 1: Një fund i konfliktit ‘në të gjitha frontet’
Paragrafi i parë i marrëveshjes vëren se SHBA-të, Irani dhe aleatët do të deklarojnë një ndërprerje “të menjëhershme dhe të përhershme” të operacioneve ushtarake në “të gjitha frontet” – përfshirë Libanin.
Pika 2: Respekti për ‘punët e brendshme’
Teksti i dokumentit vëren se SHBA-të dhe Irani do të “respektojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të njëri-tjetrit” dhe do të përmbahen nga ndërhyrja në punët e brendshme të secilës palë.
Pika 3: Një afat kohor 60-ditor i zgjatshëm
Sipas pikës së tretë në dokument, SHBA-të dhe Irani do të angazhohen për të negociuar dhe arritur një marrëveshje përfundimtare brenda një “maksimumi” prej 60 ditësh, megjithëse ky afat kohor mund të zgjatet me pëlqim të ndërsjellë.
Pika 4: SHBA-të duhet t’i japin fund bllokadës
Sapo të nënshkruhet Memorandumi i Mirëkuptimit, SHBA-të do të fillojnë të heqin bllokadën detare dhe “çdo shqetësim apo pengesë” që është vendosur në portet iraniane, thuhet në pikën e katërt.
Pika 5: Ngushtica e Hormuzit
Një pjesë e marrëveshjes vëren se pas nënshkrimit të Memorandumit të Mirëkuptimit, Irani do të “bëjë marrëveshje duke përdorur përpjekjet e tij më të mira” për të lejuar kalimin e sigurt të anijeve tregtare përmes Ngushticës së Hormuzit – pa pagesë.
Pika 6: Para për rindërtimin e Iranit
Pika e gjashtë e Memorandumit të Mirëkuptimit thotë se SHBA-të dhe partnerët rajonalë do të zhvillojnë një “plan përfundimtar, të dakordësuar reciprokisht” me vlerë të paktën 300 miliardë dollarë (224 miliardë paund) për rindërtimin dhe zhvillimin ekonomik në Iran.
Pika 7: Sanksionet duhet të ndërpriten
SHBA-të do të ndërpresin të gjitha sanksionet ekonomike kundër Iranit, duke përfshirë ato të përfshira në rezolutat e Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe ato të zbatuara në mënyrë të njëanshme nga SHBA-të.
Pika 8: Asnjë armë bërthamore
Irani ka rënë dakord të mos sigurojë ose blejë një armë bërthamore dhe të dyja palët kanë rënë dakord të merren me uraniumin e pasuruar që Teherani tashmë e ka.
Pikat 9 dhe 10: Një ‘status quo’
Dy pjesët e mëposhtme të marrëveshjes specifikojnë se SHBA-të dhe Irani bien dakord për një “status quo” të programit të tij bërthamor ndërkohë, derisa të mund të trajtohet uraniumi i pasuruar.
Në praktikë, kjo do të thotë që SHBA-të nuk do të vendosin sanksione të reja. Ndërkohë, do të lëshojnë përjashtime për eksportuesit e naftës, produkteve të naftës dhe shërbimeve të tjera të lidhura me të, siç janë transaksionet bankare dhe transporti.
Pika 11: Fondet e ngrira
Kjo pikë ka qenë një pengesë e rëndësishme për negociatat.
Irani kishte këmbëngulur prej kohësh që asetet e tij të ngrira të liroheshin, duke i ofruar vendit një tjetër shpëtim ekonomik.
Pikat 12-14: Monitorimi dhe negociatat përfundimtare
Pikat e fundit të dokumentit përcaktojnë logjistikën se si do të zhvillohet marrëveshja.
